Центарот за граѓански комуникации ги објави резултатите од редовниот мониторинг на јавните набавки во земјава и од анкетата на фирмите за нивното искуство во постапките за јавни набавки.
Презентирајќи го Кварталниот извештај за резултатите од мониторингот на јавните набавки во Република Македонија(.prf) за периодот од јануари до март 2010 година, г-ѓа Вања Михајлова и д-р Никола Тупанчески истакнаа дека сè уште постои широк простор за унапредување на процесот на јавни набавки во земјава, особено од аспект на подоследно почитување на законската регулатива од страна на државните институции, а ја истакнаа и потребата од допрецизирање на законските одредби за да се стесни просторот за можни злоупотреби во практиката.
Од мониторингот на јавните набавки на централно и на локално ниво можеа да се констатираат следниве клучни наоди:
Се зголемува користењето на критериуми за бодување на понудите со кои не се гарантира избор на најповолна понуда;
Се избираат несоодветни критериуми за утврдување на способноста на компаниите за учество во постапките за јавни набавки;
Висок процент на поништени постапки за јавни набавки (20% од мониторираните постапки);
Е-аукција се користи само во 5,5% од постапките за јавни набавки, што е неколкукратно помалку од законскиот праг од 30%;
Нагло се зголемува бројот на рамковни спогодби кои се склучуваат без прецизирање на начините на кои ќе им се доделуваат договорите на фирмите;
Не се почитува законската обврска за детално известување на фирмите за причините за избор на најповолната понуда или за отфрлање на одреден понудувач;
Се намалуваат барањата за доставување на банкарска гаранција за понудата, како и висината на гаранцијата,
Благо се намалува наплатувањето надомест за подигање на тендерска документација.
Во спроведената анкета меѓу претставници од одделите за јавни набавки на 138 фирми, членки на Стопанска комора на РМ и на Сојузот на Стопански комори, како главни проблеми со кои фирмите посочуваат дека се соочуваат во постапките за јавни набавки се: нејасно изработена тендерска документација и техничка спецификација; неправилно бодирање на понудите и фаворизирање на одредена понуда; користење на несоодветни критериуми за доделување на договорот, како и доцнење на наплатата на побарувањата за набавените средства и услуги. Компаниите ја влошија оценката за вкупниот процес на јавни набавки во земјата. Просечна оценка дадена во оваа анкета е 2,80 за разлика од минатогодишната оценка од 2,93 (на скала од 1 до 5).
Центарот за граѓански комуникации ја организираше втората обука за единаесет новинари од локалните медиуми од 23 до 25 април 2010, во Охрид, на која тие беа обучени за истражување и известување за јавните набавки особено на локално ниво. Тренери на обуката беа екпертите Вања Михајлова и Дарко Јаневски, кои зборуваа за корупцијата во јавните набавки и користењето на електронскиот систем за јавни набавки за истражување на истата, Сабина Факиќ, тренер од тимот на ЦГК која зборување за тоа каде да се бара корупцијата во јавните набавки и Ана Петрушева, уредник во БИРН, која се осврна на тоа како да се направи добра истражувачка приказна.
Со цел зголемување на ефикасноста за пребарување и користење на податоците од Електронскиот систем за јавни набавки новинарите практично работеа и со помош на тренерите се стекнаа со знаење како да дојдат до потребните информации преку пребарување во електронскиот систем за јавни набавки (ЕСЈН).
На обуката беа презентирани и наодите од мониторингот на јавните набавки на централно ниво кое во текот на 2009 и 2010 го спровува Центарот за граѓански комуникации.
Пред завршување на тренингот, новинарите дискутираа и пополнија план за истражување за корупциски теми во јавните набавки кои ќе ги истражуваат и кои ќе бидат објавени во нивните матични медиуми, како и во антикорупцискиот месечник МАК кој го издава Центарот за граѓански комуникации.
Центарот за граѓански комуникации (ЦГК) во рамките на проектот „Мониторинг на јавните набавки“ спроведува иницијатива за поголема вклученост на медиумите во истражувањето и известувањето за јавните набавки. Во оваа насока, покрај обуките за новинари од националните и локалните медиуми за истражување и известување за јавните набавки, предвидена е поддршка на новинари за конкретни истражувања во оваа сфера.
За таа цел ги покануваме сите заинтересирани новинари да го пополнат планот за истражување во сферата на јавните набавки (.doc) кој може да се преземе на линкот и да го достават до Центарот за граѓански комуникации по електронски пат до 18 април 2010 година. Најдобрите три новинарски предлози од националните медиуми и три од локалните медиуми ќе добијат финансиска поддршка за надомест на трошоците за реализација на истражувањето. Новинарските стории што ќе произлезат од предлозите ќе треба да се објават на матичните медиуми на избраните новинари. Воедно, Центарот за граѓански комуникации ќе ги публикува победничките истражувачки стории во месечникот за антикорупција „МАК“ што го издава Центарот.
За повеќе информации и детали за овој повик јавете се на тел: (02) 3213-513 или пишете ни на емаил:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
. Лице за контакт Елена Ристевска.
Девет новинари од националните електронски и печатени медиуми од 26 до 28 март 2010, во Охрид, учествуваа на обука за истражуање и известување за јавните набавки. Обуката беше дизајнирана од страна на тимот на ЦГК, Сабина Факиќ и Герман Филков, и двајца надворешни екперти, Вања Михајлова и Дарко Јаневски, според наодите од мониторингот на јавните набавки на централно ниво кое во текот на 2009 го спроведе Центарот за граѓански комуникации.
Теми кои беа опфатени на обуката се следните: видови на постапки за јавни набавки, принципите кои треба да се запазат во процесот на јавни набавки, видовите на постапки предвидени со Законот за јавни набавки, како и реализацијата на договорите за јавни набавки, каде да се бара корупција во јавните набавки, формите на корупција во трошењето на јавните пари и што покажуваат истражувањата на јавните набавки и др.
Во текот на обуката новинарите имаа шанса практично да работат на користење на податоците од Електронскиот систем за јавни набавки во функција на истражувањето и известувањето за јавните набавки и да научат како да дојдете до потребните информации преку пребарување во електронскиот систем за јавни набавки (ЕСЈН).
Пред завршување на тренингот, новинарите дискутираа и пополнија план за истражување за корупциски теми во јавните набавки кои ќе ги истражуваат и кои ќе бидат објавени во нивните матични медиуми, како и во антикорупцискиот месечник МАК кој го издава Центарот за граѓански комуникации.
Во текот на месец април, ваква обука ќе се спроведе и за десет новинари од локалните медиуми во Македонија.
Главниот заклучок од обемното истражување на Центарот за граѓански комуникации за начинот на кој медиумите во земјава известуваат за корупцијата се најде во редовниот годишен Извештај за човекови права на Стејт Департментот објавен на 11 март 2009 година. Во делот Freedom of Speech and Press, во извештајот пишува: The independent media were active and expressed a wide variety of views without restriction. However, several commentaries and editorials on International Press Freedom Day (May 3) noted that pressure from political and business interests was impeding the development of a more independent press. On June 30, the Center for Civil Communications reported that the country's media lacked a professional approach towards reporting on corruption.
Центарот за граѓански комуникации го објави Годишниот извештај за јавните набавки (.pdf) кој ги содржи резултатите од мониторингот на процесот на јавни набавки во РМ, на конференцијата која се одржа на 22 февруари 2010 во Скопје.
Извештајот, меѓу другото, ги потенцира десетте најголеми проблеми во јавните набавки во Македонија и нуди експертски препораки за надминување на слабостите во системот на јавни набавки.
Целта на мониторингот е да се оцени како се спроведува процесот на јавни набавки во РМ во светло на новиот закон и дали и колку функционираат основните принципи на јавните набавки: транспарентност, конкурентност, еднаков третман на економските оператори, недискриминација, законитост, економично, ефикасно, ефективно и рационално користење на буџетските средства, настојување да се добие најдобрата понуда под најповолни услови, како и отчетност за потрошените средства при јавните набавки. На конференцијата присуствуваа педесетина претставници на институции и организации вклучени во процесот на јавни набавки кои ги изнесоа своите ставови и мислења за наодите од мониторингот на овој многу значаен процес.
Центарот за граѓански комуникации ве поканува да учествувате на конференцијата за јавните набавки на која ќе се објави „Годишниот извештај за резултатите од мониторингот на процесот на јавни набавки во РМ“. Конференцијата ќе се одржи на 22 февруари 2010 година (понеделник), во хотелот Холидеј Ин (сала Милениум 2), во Скопје, во периодот од 11.00 до 13.00 часот.
На конференцијата ќе присуствуваат претставници на сите институции и организации вклучени во процесот на јавни набавки кои ќе изнесат свои ставови и мислења за наодите од мониторингот на овој многу значаен процес. Целта е да се оцени како се спроведува процесот на јавни набавки во РМ во светло на новиот закон и дали и колку функционираат основните принципи на јавните набавки: транспарентност, конкурентност, еднаков третман на економските оператори, недискриминација, законитост, економично, ефикасно, ефективно и рационално користење на буџетските средства, настојување да се добие најдобрата понуда под најповолни услови, како и отчетност за потрошените средства при јавните набавки.
Вашето присуство ќе придонесе кон обидите за унапредување на оваа исклучително значајна област. Вашето присуство потврдете го кај лицето за контакт Елена Ристевска на 02/3213-513 или
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Центарот за граѓански комуникации на 29 декември 2009 година го презентираше четвртиот кварталенИзвештај за резултатите од мониторингот на процесот на јавни набавки (.pdf), кој покрај редовната анализа на постапките за јавни набавки, содржи и анализа на правната заштита во постапките за јавни набавки. Во извештајот, меѓу другото, се констатира:
Наспроти законската обврска, некои државни институции, меѓу кои и министерства, во текот на 2009 година не доставиле ниту едно известување за склучен договор за јавна набавка до Бирото за јавни набавки.
Се зголемува бројот на државни институции кои до Бирото за јавни набавки не доставуваат податоци за направените трошења до 20.000 евра за набавка на стоки и услуги, односно до 50.000 евра за набавка на работи.
Се продлабочува проблемот со одолговлекување на донесувањето на одлуката за избор на најповолна понуда. Од вкупно 40 мониторирани постапки за јавни набавки во овој квартал, одлука за избор на најповолна понуда не е донесена во дури 13 случаи (33%), а временското одолговлекување на донесување одлука во овие постапки се движи од 50 до 120 дена.
Се ублажува проблемот со поништување на постапките за јавни набавки. Од мониторираните 40 постапки за јавни набавки, целосно или делумно се поништени 7 постапки или 17,5%, што претставува извесно ублажување на овој проблем во однос на претходниот квартал, кога беа поништени 25% од постапките.
Иако зголемено, користењето на електронскиот систем за јавни набавки во последниот квартал од 2009 година сè уште не е на задоволително ниво. Во 2009 година, преку Електронскиот систем за јавни набавки се спроведени само 2,5% од постапките, со што се доведува во прашање подготвеноста за остварување на законската обврска – од идната година, уделот на електронските аукции да изнесува 30% од вкупната вредност на јавните набавки.
Пораст на бројот на жалби по јавни набавки од страна на фирмите во последните 6 месеци. Економските оператори (фирмите) сè почесто ги оспоруваат одлуките за избор на најповолен понудувач на договорните органи (државните институции). Притоа, ДКЖЈН сè почесто ги уважува жалбите, односно ги наоѓа за основани (се уважува секоја четврта жалба). Ова укажува на фактот дека договорните органи сè повеќе ги прекршуваат законските одредби, односно прават грешки во постапките.
На презентацијата на извештајот, претставниците на експертскиот тим, г-ѓа Вања Михајлова и г. Мирослав Трајановски ја нагласија потребата од предвидување на санкции за договорните органи за непочитување на Законот за јавни набавки и од засилување на контролната функција на Бирото за јавни набавки. Трајановски подвлече дека “уставниот и правниот систем, како и правната култура во Македонија задолжително предвидуваат казнени одредби кога во нормативниот дел од законот се предвидени и овбрски, што не е случај и со Законот за јавни набавки“. „Оттука, според Михајлова, во евентуалните измени на Законот за јавни набавки треба да се стесни просторот за манипулации и фаворизирање на одредени понудувачи“.
Целта на мониторингот е да се оцени како се спроведува процесот на јавни набавки во РМ во светло на новиот Закон за јавни набавки и дали и колку функционираат основните принципи на јавните набавки: транспарентност, конкурентност, еднаков третман на економските оператори, недискриминација, законитост, економично, ефикасно, ефективно и рационално користење на буџетските средства, настојување да се добие најдобрата понуда под најповолни услови, како и отчетност за потрошените средства кај набавките.
On October 22, 2009 the Center for Civil Communications presented the forth results report on the monitoring process of the public procurements in Macedonia. Besides the regular analysis of public procurement procedures, the report contains the analysis of control and protection in this sphere. Among others, conclusions are:
-Increasing trend of cancellation of the procedures, approximately 25% of chosen procedures, although more than 5 companies bidders participated, which casts doubt on the motives for the cancellation of the proceedings;
-In 40% of monitored procedures used "manipulative" elements for selection of the most advantage tender as delivery and payment, warranty, reference list, etc.., which brings into question the principle of providing cost-effective and efficient spending of public money;
-Very low level of conducting procedures in electronic procurement system, only 1%, which indicates an unwillingness to fulfil the legal obligation - from 2010 electronic system should be used in 30% of procurement as a way of reducing corruption and protection of budget funds;
-Existing legal and institutional set do not provide quality and efficient mechanisms for the control of procedures for granting and implementation of signed agreements on public procurement; -Administrative bodies for monitoring and improving of the public procurement process in the countries of the region have the powers to conduct and oversight the public procurement process, which is not the case with Macedonia.
Presenting the results of monitoring and analysis of control in public procurement, representatives of the expert team, Ms. Vanja Mihailova and Mr. Miroslav Trajanovski emphasized that the state should step up control over public procurement process which would overcome the current situation of extremely small number of public procurement which have judicial epilogue.
The report, inter alia, recommends that the competent authorities and institutions to take the following activities to improve the public procurement system: -To strengthen the role of Public procurement Bureau by granting powers to supervise the public procurement process and its recommendations and instructions to have compulsory nature;
-The Public Procurement Law to incorporate criminal and misdemeanour provisions, which is practice in the countries of the region, and in accordance with the Macedonian legislative practice;
-To introduce controls on the merits of the annulment proceedings and to shrink the broad legal framework set for cancellation of public procurement procedures;
-Public Procurement Bureau to define recommendations for a more precise determination of criteria for choosing the most favourable bid to reduce the current opportunity for subjectivism and manipulations.
The purpose of monitoring is to assess how to implement the public procurement process in Macedonia in light of the new Law on Public Procurement and whether and how much work the basic principles of public procurement: transparency, competition, equal treatment of economic operators, non-discrimination, legality, cost, efficient, effective and rational use of budgetary resources, efforts to obtain the best offer under most conditions, and accountability for money spent in procurement.
Center for Civil Communications conducted training within the project "Strengthening of the role of media in the fight against corruption". In the period between 16-18.10.2009, in Ohrid, twelve journalists from national Macedonian media took part at the training for corruption research and reporting.
Through interactive teaching and discussion, Sabina Fakic and German Filkov, both trainers from CGK, talked about the methods used for research areas in Macedonia that are most corrupted, phases and stages of research and how to reporting. Among other things, they spoke of where should be corruption searched, how to gather information and documents, how to establish and maintain sources. Anti-corruption expert, Vanya Mihailova and Professor of Law Faculty, Nichola Tupancheski, spoke about the role of the media in detecting and preventing corruption, types of corruption, fight against various corruption and legal state.
Before completing the training, journalists discused corruption issues that should be investigated in their daily work. Research stories will be published in their home-media and on the CCC's web site in Investigative journalist's network section.
This activitywas supported from the Institute for Sustainable Communities (ISC) funds through the agency of the United States for International Development (USAID).
