Документи за политики

Лоцирани се ризиците од корупција во сите фази од јавните набавки, за што длабински беа анализирани 167 тендери и беа вкрстени податоци од вкупно 3.342 договори за јавни набавки. Документот е достапен и на албански јазик.

Честото поништување на тендерите е еден од најголемите и најдолготрајните проблеми во системот на јавни набавки во земјава. Фактот дека се поништува секој четврти тендер ја става земјата на светскиот врв по уште еден, неславен, феномен во јавните набавки.

Како што дигиталната технологија во светот се развива и станува нераскинлив дел од животот и работењето, така големите бази на податоци со коишто располагаат земјите (особено јавната администрација) стануваат клучно јавно добро за зајакнување на антикорупциските напори.

Вредноста на јавните набавки во земјава на годишно ниво се движи меѓу 600 милиони и речиси една милијарда евра, со што учеството на набавките во бруто домашниот производ на земјата изнесува меѓу 6% и 10%.

Тендерите, како што популарно се нарекуваат јавните набавки, се област која е една од најподложните, ако не и најподложна на корупција.

Jавните набавки во Македонија се регулирани со Законот за јавните набавки, којшто беше донесен во 2007 година, а почна да се применува во 2008 година, изработен според тогашните директиви на Европската Унија. Оттогаш наваму законот претрпе десетина значајни измени

Јавните набавки во Македонија со години претставуваат една од најзначајните економски активности, низ која државните институции купуваат стоки, услуги и работи во вредност што достигнува речиси една милијарда евра (2014 год.), односно 12 проценти од бруто домашниот производ на земјата.

Препораките за олеснување на пристапот на микропретпријатијата до јавните набавки 2015

Искуството од следењето на спроведувањето на јавните набавки во Република Македонија покажува недоволно учество во јавните набавки, особено според вредноста на добиените тендери, на малите претпријатија и на микропретпријатијата. Застапеноста на микропретпријатијата на пазарот на јавни набавки е мала и несразмерна во однос на нивниот вкупен број, значење и улога што ја имаат овие претпријатија во локалните средини, но и во вкупната економија на земјата.

Правото на пристап до информации се темели врз принципот дека претставниците на јавните институции се избрани од страна на граѓаните и се финансираат со пари од даночните обврзници, така што јавноста има право да знае како се употребува таа моќ и како се трошат нивните пари.

Препораки за унапредување на транспарентното и отчетното локално владеење

Препораките беа издадени во почетокот на 2013 година до повеќе од 200 локални институции од 21 општина.

Препораки за унапредување и зајакнување на улогата на медиумите во борбата против корупцијата  

Јавните набавки стануваат сè ппважни вп Република Македпнија бидејќи ушествуваат сп дури 12% вп вкупнптп дпмащнп прпизвпдствп на стпки и услуги (БДП) сп тенденција на ппстпјан ппраст пд гпдина вп гпдина – и сппред брпјпт на набавките и сппред нивната вреднпст.

Детални препораки за подобрување на системот за јавни набавки

1. Второстепената комисија која одлучува по жалбите за јавните набавки да стане самостојна и независна институција од Владата; 2. Членовите на второстепената комисија да ги именува Собранието на РМ; 3. Сите членови на Второстепената комисија да имаат мандат од 5 години или пак дел од членовите да имаат мандат од 5 години, а дел од 3 години; 4. Второстепената комисија да одлучува во присуство на претставници од бизнис заедницата и невладиниот сектор; 5. Воведување обврска...

Во бизнисот со јавни набавки, кој на државно и локално ниво се проценува на повеќе од една милијарда евра годишно, се кријат разработени шеми на корупција. Во тој маѓепсан круг на корупцијата, во премолчена коалиција меѓу дел од приватниот и јавниот сектор, државните пари се злоупотребуваат за остварување на лична корист така што бизнисите се даваат на фаворизирани фирми.